Wat is de goudprijs en hoe wordt deze bepaald?

De goudprijs is de actuele marktwaarde van goud op een bepaald moment. In de praktijk wordt dit de spotprijs of spotgoudprijs genoemd: de prijs waartegen goud direct verhandeld kan worden op de internationale goudmarkt. Deze prijs wordt vrijwel altijd uitgedrukt in Amerikaanse dollar per troy ounce: een gewichtseenheid van 31,1 gram.

In Nederland en België volgen beleggers en handelaren de goudprijs doorgaans in euro's per gram of per kilogram. De omrekening van dollar per troy ounce naar euro per gram is daarbij afhankelijk van de actuele EUR/USD wisselkoers.

Naast de spotprijs bestaat er ook de futuresprijs van goud: de overeengekomen prijs voor levering op een toekomstige datum. Deze futuresprijs wijkt doorgaans licht af van de spotprijs en speelt een rol op de termijnmarkt waar de meeste goudhandel plaatsvindt.

Ja, de goudprijs is in principe overal ter wereld hetzelfde. Goud wordt over de hele wereld verhandeld en gebruikt voor investeringsdoeleinden, het maken van sieraden en als ruilmiddel. Omdat een ounce goud overal hetzelfde weegt, is de spot goudprijs theoretisch overal hetzelfde.

Uiteraard kunnen verschillende valutawaarden een effect hebben op goud. Daarnaast kunnen ook de premies op goud per aanbieder verschillen. Met behulp van de spotprijs van goud kan het gele metaal overal met elke valuta worden gekocht. 

Goud wordt over de hele wereld verhandeld. Daarom is de goudprijs altijd in beweging. Enkele van de belangrijkste knooppunten voor goudhandel zijn de VS, Londen, Zürich en India. De spotgoudmarkt is in wezen altijd open. Houd er rekening mee dat fysiek goud doorgaans wordt gekocht voor een premie boven de spotprijs. Als je fysiek goud verkoopt, levert dit doorgaans minder op dan de spotprijs. Het verschil tussen aan- en verkoopprijs wordt de spread of premie genoemd. Als je fysiek goud verkoopt zal dit onder de spotprijs opleveren.

De goudprijs wordt bepaald door een samenspel van economische, politieke en financiële factoren. De wet van vraag en aanbod vormt de basis, maar de vraag naar goud wordt zelf gestuurd door veel verschillende invloeden. De belangrijkste lichten we hier toe.

Economische onzekerheid

Goud staat bekend als een 'safe haven': een veilige haven in tijden van economische onzekerheid. Wanneer beleggers weinig vertrouwen hebben in de economie of de financiële markten, verschuiven zij kapitaal van risicovolle beleggingen naar goud. Dit drijft de vraag en daarmee de prijs omhoog. Tijdens de financiële crisis van 2008 en de coronacrisis in 2020 was dit effect duidelijk zichtbaar.

Inflatie en rente

Goud wordt traditioneel gezien als bescherming tegen inflatie. Wanneer de koopkracht van geld daalt door stijgende prijzen, behoudt goud zijn reële waarde beter dan cash. Tegelijkertijd heeft de rente een omgekeerd verband met goud: stijgende rentes maken rentedragende beleggingen zoals obligaties aantrekkelijker, wat de vraag naar goud drukt. Dalende rentes werken juist stimulerend op de goudprijs.

Valutakoersen (USD/EUR)

Omdat goud wereldwijd geprijsd wordt in Amerikaanse dollar, heeft de dollarkoers een directe invloed op de goudprijs in euro's. Een sterkere dollar maakt goud duurder voor kopers buiten de VS, wat de vraag drukt. Omgekeerd maakt een zwakkere dollar goud goedkoper in andere valuta, wat de vraag stimuleert. Voor Nederlandse en Belgische beleggers is de EUR/USD wisselkoers dus altijd een relevante factor.

Centrale banken

Centrale banken wereldwijd houden grote goudreserves aan. Wanneer centrale banken — zoals De Nederlandsche Bank, de ECB of de Federal Reserve — besluiten goud te kopen of te verkopen, heeft dat directe invloed op de marktprijs. In recente jaren zijn met name centrale banken in opkomende markten (China, India, Turkije) netto kopers van goud, wat de langetermijnvraag ondersteunt.

Geopolitieke spanningen

Oorlogen, handelsdisputen, sancties en politieke instabiliteit drijven beleggers naar goud als veilige haven. Zo steeg de goudprijs significant na de Russische invasie van Oekraïne in 2022 en tijdens de spanningen in het Midden-Oosten. Geopolitieke risico's zijn daarmee een van de meest onvoorspelbare maar ook krachtigste drijfveren van de goudprijs.

Beleggerssentiment

Tot slot speelt het sentiment van beleggers een grote rol. Grote institutionele beleggers, goud-ETF's en speculanten op de termijnmarkt kunnen de prijs op korte termijn sterk beïnvloeden. Wanneer grote hoeveelheden goud worden in- of uitgestroomd via ETF's, weerspiegelt dat het vertrouwen van professionele beleggers in goud als activaklasse.

De goudprijs staat nooit stil omdat de goudmarkt nagenoeg 24 uur per dag, vijf dagen per week open is. Handel vindt achtereenvolgens plaats op markten in Sydney, Tokio, Hongkong, Londen en New York. Zodra een markt sluit, neemt de volgende het over. Hierdoor verwerkt de goudprijs voortdurend nieuwe informatie.

Op dagelijkse basis kan de goudprijs bewegen door nieuw economisch nieuws (zoals inflatiecijfers of rentebeslissingen), geopolitieke ontwikkelingen, schommelingen in de dollarkoers of grote aan- en verkooporders van institutionele partijen. Op het moment dat een centraal bankier een uitspraak doet over rentebeleid, kan de goudprijs binnen minuten meerdere dollars per ounce bewegen.

Twee keer per dag stelt de LBMA (London Bullion Market Association) een officiële referentieprijs vast voor goud, dit is de zogenoemde LBMA Gold Price. Dit wordt ook wel de 'fixing' genoemd en dient als benchmark voor contracten, sieraden en centrale banken wereldwijd. Maar buiten deze vaste momenten beweegt de spotprijs continu mee met de markt.

Als je weet wat de goudprijs vandaag is, kun je de prijzen van goudbaren en gouden munten met elkaar vergelijken. Als je dat doet, zal het je opvallen dat deze munten en baren meer kosten dan enkel de actuele goudprijs. Dit heeft te maken met onder andere de maakkosten en premie handelaar.

De goudprijs wordt internationaal altijd uitgedrukt in een bepaalde hoeveelheid. Afhankelijk van de context wordt een andere gewichtseenheid gebruikt. Het is belangrijk te weten welke eenheid wordt bedoeld om prijzen correct te interpreteren en te vergelijken.

Troy ounce (oz): De internationale standaard voor goud. Eén troy ounce weegt 31,1035 gram, iets meer dan de gewone ounce van 28,35 gram. De meeste internationale goudkoersen, futures en ETF-prijzen zijn uitgedrukt in dollar per troy ounce.

Gram: In Nederland en België is de goudprijs per gram de meest gebruikte eenheid voor particuliere beleggers en juweliers. De prijs per gram bereken je door de troy ounce-prijs te delen door 31,1035.

Kilogram (kg): Grote beleggers en centrale banken handelen doorgaans in kilogrammen. De prijs per kilogram is simpelweg 1.000 maal de prijs per gram. Grote goudbaren van 1 kilo maar ook 400 troy ounce (circa 12,4 kg) zijn de standaard in de professionele markt.

Houd er rekening mee dat de goudprijs per gram, per ounce en per kilogram altijd naar dezelfde onderliggende spotprijs verwijzen, dit zijn dus verschillende uitdrukkingen van dezelfde marktwaarde.

Om de huidige goudprijs goed te begrijpen, helpt het om de historische ontwikkeling te kennen. De prijs van goud is de afgelopen vijftig jaar erg veranderd, van enkele tientallen dollars per troy ounce tot boven de $2.000. Hieronder geven we een overzicht van de belangrijkste perioden in de goudprijsgeschiedenis.

Bekijk hier de goudprijs grafiek 1 maand, 6 maanden, 1 jaar, 2 jaar, 5 jaar en 10 jaar. Vervolgens lopen we door het koersverloop van de afgelopen 50 jaar van de goudprijs.

De goudprijs is zeer hard gestegen sinds de loskoppeling van de dollar. In 1973 was een troy ounce — 31,1 gram — goud nog $100 waard. In een kleine zeven jaar — rond 1980 — was de waarde van dezelfde hoeveelheid goud ruim $600. Deze explosieve stijging was het directe gevolg van het einde van het Bretton Woods-systeem in 1971, waarbij de dollar zijn vaste koppeling aan goud verloor, gecombineerd met hoge inflatie en de oliecrises van 1973 en 1979.

Na 1980 bleef de goudprijs 20 jaar lang redelijk stabiel rond $350 per troy ounce. De lage inflatie, sterke economische groei en het vertrouwen in de dollar zorgden ervoor dat beleggers minder behoefte hadden aan goud als bescherming. In de jaren negentig daalde de goudprijs zelfs naar een dieptepunt van circa $250 per troy ounce — het laagste punt in twintig jaar.

Vanaf het jaar 2000 begon een lange stijgingsfase. Tijdens de financiële crisis van 2008 was de prijs zeer beweeglijk. In de nasleep van de crisis, waarbij centrale banken wereldwijd enorme hoeveelheden geld in de economie pompten, vluchtten beleggers massaal naar goud.

Rond 2011 stond goud op zijn hoogtepunt en was een troy ounce goud ruim $1.700 waard. Dit record weerspiegelde de combinatie van massale quantitative easing, schuldencrises in Europa en aanhoudende onzekerheid over de wereldeconomie.

Er was na de zeer sterke waardestijging op korte termijn een correctie rond 2013 en 2014. De goudprijs daalde terug naar circa $1.300, mede doordat de Federal Reserve aankondigde haar stimuleringsmaatregelen af te bouwen.

Sindsdien heeft de goudprijs zich stapsgewijs hersteld. De COVID-19-pandemie in 2020 stuwde de prijs naar een nieuw record van ruim $2.070 per troy ounce. Aangedreven door geopolitieke spanningen, aanhoudende inflatie en forse aankopen door centrale banken van opkomende economieën is de goudprijs inmiddels boven de $5000 gestegen. Meer weten over de goudprijs verwachting? Lees dan ons artikel over de goudprijs verwachting voor 2026.